Język górnołużycki
Horjnoserbšćina

Język górnołużycki jest drugim najmniejszym językiem słowiańskim. Posługuje się nim około 40 000 ludzi na Górnych Łużycach (Łužica - stolica: Budziszyn, głu: Budyšin).

Cechy charakterystyczne języka górnołużyckiego:
  1. cechy zachodniosłowiańskie
  2. cechy łużyckie
  3. jer mocny twardy → e, o
    són, pos, dźeń
  4. r zgłoskotwórcze → or
    r' zgłoskotwórcze → er, or (przed przedniojęzykową twardą)
    smjerć, twjerdy
  5. l zgłoskotwórcze →
    stołp, tołsty, dołhi, dołk, ale: słónco
    l' zgłoskotwórcze → eł, oł (przed przedniojęzykową twardą)
  6. między miękkimi spółgłoskami: 'a e
  7. g γ
    hora, huba, małeho, hrać, hród
  8. ch kh
    chlěb [khlěb], chmurić [khmurić]
  9. chy ch'i
    chilić, chiba
  10. zachowanie miękkości č, ž, š
    čisty, čitać, činić, Łužica, žiwy, žito, židki, šija, šipka, šidło
  11. zwężenie e, o także pod starym ps. akutem
  12. TreTTreT
    prědk, trěbić
    ps. tr, pr, kr przed V przednimi → tš, pš, kš
    při, třepać, křidło
  13. t', d' ć, dź
  14. występuje liczba podwójna, np.:
    sg. - du. - pl. : dub - dubaj - duby; žona - žonje - žony; rjany - rjanej - rjane;
    'być' : (ja) sym, (ty) sy, (wón) je - (mój) smój, (wój) stej, (wonej) stej - (my) smy, (wy) sće, (woni) su
  15. występują czasy przeszłe proste: aoryst (od czasowników dokonanych) i imperfectum (od niedokonanych)
    imperfectum czasownika čitać
      sg du pl
    1 čitach čitachmoj čitachmy
    2 čitaše čitaštej čitašće
    3 čitaše čitaštej čitachu
    aoryst czasownika přečitać
      sg du pl
    1 přečitach přečitachmoj přečitachmy
    2 přečita přečitaštej přečitašće
    3 přečita přečitaštej přečitachu
  16. brak krótkich form przymiotników
  17. występuje wołacz wyłącznie w rodzaju męskim w liczbie pojedynczej. Najczęściej jego końcówką jest -o, np. nano! Tomašo! Niekiedy pojawia się -e zmiękczając poprzedzającą spółgłoskę, np. hólc - hólče! knjež - knježe! Pětr - Pětrje!

Wstecz Spis treści Wstęp Na początek strony